TỔNG QUAN VỀ ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN XÃ NGỌC LIÊN
1. Vị trí địa lý:Xã Ngọc Liên được thành lập trên cơ sở sáp nhập 05 xã (Ngọc Liên, Ngọc Sơn, Ngọc Trung, Cao Thịnh, Lộc Thịnh).Xã nằm ở khu vực phía tây tỉnh Thanh Hóa, có vị trí tiếp giáp như sau:
Phía Bắc giáp xã Thạch Lập.
Phía Đông giáp xã Cẩm Vân và xã Quý Lộc.
Phía Nam giáp xã Minh Sơn, xã Xuân Tín và xã Yên Phú.
Phía Tây giáp xã Ngọc Lặc.
2. Địa hình, địa mạo: Xã Ngọc Liên có địa hình và địa mạo mang đặc trưng chung của khu vực trung du – miền núi của tỉnh Thanh Hóa. Địa hình tương đối đa dạng nhưng nhìn chung khá bằng phẳng, thấp dần từ các khu vực gò đồi xuống vùng trung tâm xã và các khu vực ven sông, suối.
- Địa hình đồng bằng chiếm tỷ lệ lớn trong tổng diện tích tự nhiên, phân bố chủ yếu tại các khu vực đất sản xuất nông nghiệp và khu dân cư hiện hữu. Bề mặt địa hình tương đối ổn định, thuận lợi cho bố trí quỹ đất xây dựng, phát triển hạ tầng kỹ thuật và tổ chức sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là trồng lúa, cây hoa màu ngắn ngày và cây ăn quả lâu năm (cây dứa).
- Bên cạnh đó, trên địa bàn xã còn tồn tại các khu vực gò đồi thấp phân bố rải rác, chủ yếu tại các khu vực rìa xã. Các khu vực này có độ cao không lớn, địa hình lượn sóng nhẹ, độ dốc thoải đến trung bình. Địa mạo chủ yếu là dạng bào mòn – tích tụ, phù hợp cho phát triển cây lâu năm, cây lâm nghiệp, chăn nuôi và các mô hình kinh tế tổng hợp.
- Một số khu vực trũng thấp, đặc biệt tại các vùng ven sông, suối và khu vực ruộng trũng, có khả năng bị ngập úng cục bộ vào mùa mưa. Đây là yếu tố cần được xem xét trong công tác quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng và thiết kế hệ thống thoát nước nhằm đảm bảo phát triển bền vững và giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.
- Nhìn chung, địa hình – địa mạo xã Ngọc Liên tương đối thuận lợi cho phát triển kinh tế – xã hội và bố trí không gian xây dựng.
3. Khí hậu, thời tiết: Xã Ngọc Liên nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa của tỉnh Thanh Hóa, chịu ảnh hưởng rõ rệt của khí hậu miền Bắc Trung Bộ. Khí hậu trong năm được chia thành hai mùa rõ rệt là mùa mưa và mùa khô, với đặc điểm nóng ẩm, mưa nhiều vào mùa hè và khô lạnh vào mùa đông.
- Mùa mưa thường kéo dài từ khoảng tháng 5 đến tháng 10, lượng mưa chiếm phần lớn tổng lượng mưa cả năm. Trong thời kỳ này, xã chịu ảnh hưởng của gió mùa Tây Nam và các đợt mưa lớn do áp thấp nhiệt đới, bão và hoàn lưu sau bão, có thể gây mưa to đến rất to trong thời gian ngắn. Lượng mưa lớn tập trung có nguy cơ gây ngập úng cục bộ tại các khu vực trũng thấp, ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt của người dân.
- Mùa khô kéo dài từ khoảng tháng 11 đến tháng 4 năm sau, chịu tác động chủ yếu của gió mùa Đông Bắc. Thời tiết trong mùa này tương đối khô, nhiệt độ giảm, có những đợt rét vào các tháng mùa đông. Một số thời điểm xuất hiện hiện tượng rét đậm, rét hại, ảnh hưởng đến cây trồng, vật nuôi và đời sống dân cư.
- Nhiệt độ trung bình năm trên địa bàn xã ở mức tương đối cao, biên độ nhiệt giữa các mùa khá lớn. Mùa hè nhiệt độ thường tăng cao, có thể xuất hiện các đợt nắng nóng kéo dài, kết hợp với gió Tây khô nóng, làm gia tăng nguy cơ hạn hán cục bộ, thiếu nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt.
- Độ ẩm không khí trung bình năm tương đối cao, đặc biệt trong mùa mưa, tạo điều kiện thuận lợi cho sinh trưởng của cây trồng nhưng cũng làm gia tăng nguy cơ phát sinh sâu bệnh và các hiện tượng thời tiết cực đoan; điều kiện khí hậu, thời tiết xã Ngọc Liên sau sáp nhập tương đối thuận lợi cho phát triển sản xuất nông nghiệp và các hoạt động kinh tế – xã hội.
4. Thủy văn, sông ngòi:Xã Ngọc Liên nằm trong khu vực có mạng lưới thủy văn tương đối phát triển, gồm các sông, suối nhỏ, kênh mương nội đồng và hệ thống ao, hồ phân bố trên địa bàn. Các nguồn nước này chủ yếu phục vụ tưới tiêu nông nghiệp, tiêu thoát nước và sinh hoạt của người dân; chế độ thủy văn trên địa bàn xã phụ thuộc chặt chẽ vào lượng mưa theo mùa. Mùa mưa, lưu lượng nước trên các sông, suối và kênh mương tăng nhanh, tiềm ẩn nguy cơ ngập úng cục bộ tại các khu vực trũng thấp. Mùa khô, mực nước giảm, có thể xảy ra tình trạng thiếu nước cục bộ phục vụ sản xuất nông nghiệp; điều kiện thủy văn xã Ngọc Liên tương đối thuận lợi cho phát triển kinh tế – xã hội.
5. Tài nguyên thiên nhiên
- Tài nguyên đất: theo kết quả kiểm kê đất đai đến ngày 31/12/2024: tổng diện tích 8.017,24ha; đất nông nghiệp 6.000,81ha; đất phi nông nghiệp 1.722,05; đất chưa sử dụng là 294.37ha.
- Tài nguyên nước: trên địa bàn xã có35công trình hồ, đập, trong đó: Hồ chứa: 22 hồ, Đập dâng: 13 đập.
- Tài nguyên khoáng sản: Hiện nay trên địa bàn xã có 18 đơn vị đã được UBND tỉnh cấp phép khai thác khoáng sản đang còn thời hạn khai thác. Các mỏ khai thác khoáng sản tập trung tại địa bàn 02 xã cũ (xã Cao Thịnh và xã Lộc Thịnh) và tập trung nhiều tại xã Cao Thịnh. Loại khoáng sản trên địa bàn là đá vôi làm vật liệu xây dựng thông thường.